Najlepsze opracowania każdej lektury!
Średniowiecze
1. Ramy czasowe:
Średniowiecze w całej Europie trwało w zasadzie dziesięć stuleci, bo od, jak się umownie przyjmuje, V do XV wieku. Za początek uznaje się najczęściej rok 476, kiedy to upadło cesarstwo rzymskie na Zachodzie. Daty końcowe to rok wynalezienia druku przez Gutenberga w 1450, upadku cesarstwa bizantyjskiego (zniszczenie Konstantynopola przez krzyżowców) w 1453 lub też odkrycia Ameryki w 1492.
2. Nazwa:
Przyjmuje się, że nazwa epoki wzięła się z przekonania, że jest to czas pomiędzy pierwszym a drugim przyjściem Chrystusa (tak zwaną paruzją), oznaczałaby więc okres pośredni pomiędzy dwoma najistotniejszymi dla chrześcijaństwa wydarzeniami. Z czasem termin „średniowiecze” nabrał pejoratywnego zabarwienia, między innymi dzięki dziewiętnastowiecznemu badaczowi historii kultury, Jacobowi Burckhardtowi. Uważał on bowiem, że tysiąclecie pomiędzy starożytnością a renesansem było czasem upadku kultury. Praca mediewistów (badacze zajmujący się kulturą i historią średniowiecza) wykazała fałszywość tej tezy.
Terminy łacińskie określające epokę to medius aevus (średni wiek) lub media aetas (średnie wieki).
3. Filozofia i światopogląd:
Pojęciem charakteryzującym światopogląd epoki jest teocentryzm. Było to przekonanie, że celem wszystkich bytów jest Bóg i do niego powinny być odnoszone wszystkie ludzkie działania i pragnienia. W związku z tym życie doczesne było traktowane jedynie jako pewien przejściowy etap, który w ostateczności ma doprowadzić do zjednoczenia z Bogiem po śmierci. Dlatego często powtarzającym się hasłem w średniowieczu było łacińskie memento mori (pamiętaj o śmierci). Wszystkie sfery ludzkiej działalności były więc podporządkowane religii, a filozofia średniowieczna służyła refleksji teologicznej. W tym okresie narodziła się scholastyka, która zajmowała się szczegółowymi problemami teologicznymi przy pomocy metody filozoficznej. Za jej twórcę uznaje się św. Alberta Wielkiego, natomiast jej najdoskonalszym przedstawicielem jest św. Tomasz z Akwinu. Silne były także wpływy filozofii św. Augustyna, który postrzegał człowieka jako byt rozdarty miedzy tym, co materialne a tym, co duchowe. Była to więc dość tragiczna wizja człowieczeństwa. W pewien sposób odpowiedzią na pomysły Augustyna była filozofia św. Tomasza, który nie zaprzeczał, że człowiek zajmuje miejsce pośrednie na drabinie bytów, jednak widział w tym boski zamysł i dowód harmonijnej struktury świata. Wszystko ułożone jest hierarchicznie i człowiek ma w tej hierarchii należne mu miejsce.
4. Literatura na świecie:
Po upadku kultury antycznej literatura miała się nie najlepiej. W zasadzie do wieku X nie powstało żadne znaczące dzieło literackie, choć oczywiście taka teza może być związana z brakiem odpowiednich źródeł (lub ich zaginięciem), które poświadczałyby istnienie takowych dzieł. Z pewnością nastąpił powrót do ustnych przekazów. Opowieści najczęściej dotyczyły tworzącej się nowej grupy społecznej, jaką w feudalnej Europie stanowiło rycerstwo. Około X w. (a w wersji ustnej pewnie na długo przed tą datą) zaczął rozpowszechniać się gatunek literacki nazywany w języku starofrancuskim chansons de geste (pieśni o czynie). Był to rodzaj eposu rycerskiego sławiący dokonania bohaterów, ich odwagę i lojalność. Najbardziej znanymi przykładami są „Pieśń o Rolandzie” i „Pieśni o Nibelungach” czy też zbiór legend arturiańskich (o królu Arturze i rycerzach okrągłego stołu). Te ostatnie są nadal żywe, ciągle interpretowane i rozwijane. Eposy rycerskie zalicza się do tak zwanej literatury parenetycznej. Jej charakterystyczną cechą jest promowanie wybranych wzorów postępowania. Wspomniane pieśni o czynie pouczały, jakie cechy powinien posiadać prawdziwy rycerz.
Z czasem eposy rycerskie rozwijały się również w romanse dworskie, czego przykładem są chociażby „Dzieje Tristana i Izoldy”, opowiadając Zobacz całość »
dostęp do całego tekstu oraz wszystkich opracowań lektur dostępnych na stronie opracowane.pl